ÇELİKLE ÜRETiM
Üretilecek bitkilerden alınan canlı bir
parçanın (gövde, kök, yaprak gibi) dikilerek yeni bir bitki
oluşturması işlemidir. Çeliklerin dikileceği toprakların
geçirgen, humuslu ve nehir kumu içeren bir karışımda olmasına dikkat
edilir. Bazı taksonların köklendirilmesinde torf veya perlit ilavesi
işlemi hem çabuklaştırır, hem de iyi sonuç alınmasını temin
eder..
Çelikle üretimin birçok türü
vardır. Bazılarını aşağıda göreceksiniz.
Gövde Çelikleriyle Üretme
:
Çeliklerin sertliğine göre 3
türlüdür. Yumuşak (yeşil)
çelik,
odunsu çelik ve
sert (odun) çeliktir. Odunsu bitkilerin, taze. ilkbahar
sürgünlerinden hazırlanan yumuşak çelikler daha çok süs bitkilerine
uygulanır.
Başlıca türler :
Azela, Acer saccaarum (şeker akçaağacı), Akebia, Amorpha
(yalancı çivit), Ampelopsis (amerikan sarmaşığı), Aralia, Buxus
(şimşir), Calycanthus (kadeh çiçeği, kış çiçeği), Campsis, Caragana,
Cercis (erguvan), Chamaecyparis (yalancı servi) Comus (kızılcık),
Cotoneaster (Dağ muşmulası); Crataegus (Ak diken, geyik dikeni),
Diospyros (Trabzon hurması), Elegnus (iğde), Evonymus japonica
(taflan) Forsythia (Altın çanak), Hedera (Sarmaşık), Hydrange
(Onanca), Laburnum (San salkım), Ligustrum (Kurtbagrı),
Liridodendron (Lale ağacı), Lonicera (Hanımeli), Magnolia. Malus
(Elma), Morus (Dut), Prunus (erik), Robinia (Yalancı akasya), Salix
(Söğüt), Syringa (Leylak), Tamarix <Ilgın), Ulmus (Karaağaç),
Viburnum (kartopu), Weigelia...
Yumuşak çelikler
daha çabuk ve daha kolay köklenirler. Bunlar tepe tomurcuğu
taşıyan sürgünlerden (baş çeliği) alınır. Çeliklerin boyu
7-12
cm. olup 2-3 boğumlu olmaları yeterlidir.
Çelik kesilirken son boğumun l cm. altından kesilmeli ve sabah erken
saatlerde hiç bekletilmeden dikilmelidir. Burada dikkat edilecek önemli
noktalardan birisi de çeliğin ters dikilmemesidir.
Tomurcuklar yukarı bakacaktır.
Odunsu çelikler :
Rhododendron (Orman gülleri), Pittosporum, Camelia, Azela,
Prunus laurecerasus (Laz kirazı), Taxus (porsuk), Cryptomeria,
Juniperus (ardıç) gibi toksanlara uygulanır. Çelikler Ağustos-Eylül
de genç ağaçlardan alınır. Ağaç yaşlı ise bunların alt dallarından
seçilebilir. Boylan 7-15 cm. olabilir.
Odun çelikleri
ile yapılacak üretimde, yaşını
doldurmuş, odunlaşmış sürgünlerden ilk baharda alınan çelikler
kullandır.
Kök çelikleriyle üretme
Bu metod, kök sürgünü verebilen bitkilerde uygulanır.
Başlıca türler:
Ailanthus (Kokarağaç), Aesculus (at kestanesi), Albizzia (pasa
bıyığı), Calycanthus (Kadeh çiçeği), Cydonia japonica (süs ayvası),
Daphne, Dex (Papaz külahı, Lagerstromia (Oya ağacı), Rhododendron
(Orman gülü), Rhus (Sumak), Robinia (Yalancı akasya), Sringa
(leylak), Wisteria (Mor salkım)...
Kökten alınan çiçeklerin boylan,
gevrek yapıda olanlarda 3-5 cm., etli yapıda olanlarda ise
5-8
cm. dir.
Yaprak çiçekleriyle üretme
:
Yapraktan yeni bir bitki
üretilmesidir. Yaprağın yalnız aya kısmı
kullanılır. Yaprak çeliğinin alınması hava koşullarına bağlıdır.
Optimal koşullar : Isının 18-24°C, hava neminin yüksek ve ışığın
bol olduğu koşullardır. Bu koşullarda iyi sonuç alınır.
Başlıca türler :
Afrika menekşeleri, Sansevieria (Sansavarya), Eeheveria (Acı
dülek), Crassus, Sedum (Dam koruğu), Camelia, Ficus elestica
(kauçuk) gibi süs ve saksı bitkilerinden
ibarettir